Hvernig loka ég á mig á Íslandi?

Á Íslandi er engin miðlæg sjálfsútilokunarskrá eins og Spelpaus í Svíþjóð eða ROFUS í Danmörku. Það sem þú getur gert er að loka spilareikningnum hjá Getspá og Lengjunni, loka fyrir netverslun með kortinu hjá bankanum (eða velja lokun á fjárhættuspil hjá indó), og setja lokunarforrit í símann og tölvuna. Spilakassar bjóða enga útilokun. Þessi síða fer yfir hvað er raunverulega í boði, eins og þjónusturnar sjálfar lýsa því.

Er til sjálfsútilokunarskrá á Íslandi?

Nei. Við leituðum á vef dómsmálaráðuneytisins, hjá öllum leyfishöfum og í málaskrá Alþingis frá 2024 til október 2026 og fundum enga sameiginlega skrá, ekkert frumvarp um slíka skrá og engin spilakort. Starfshópur dómsmálaráðuneytisins lagði til í desember 2022 að tekin yrðu upp spilakort að norrænni fyrirmynd, tengd rafrænum skilríkjum, en ekkert hefur verið lögfest. Happdrætti Háskóla Íslands sagði sjálft í desember 2024 að „nokkur óvissa“ ríkti um hvenær spilakort yrðu tekin upp.

Hver aðili er því sér á parti. Hér er staðan hjá hverjum þeirra.

Getspá og Lengjan: loka reikningi í allt að þrjú ár

Íslensk getspá (Lottó, Víkingalottó, EuroJackpot) og Íslenskar getraunir (Lengjan) reka sameiginlegan spilareikning á lotto.is. Á síðu þeirra um ábyrga spilun segir:

• Þú getur lokað spilareikningnum í allt að þrjú ár með því að velja „Spilatakmarkanir“ undir „Mínar síður“. Þar velur þú sjálf/ur fjölda daga, mánaða eða ára.
• Innstæða á reikningnum er millifærð á kortið sem notað var til að leggja inn.
• Þú getur sett innlagnarmörk á dag, viku og mánuð, og hámark á það sem þú spilar fyrir á dag. Síðan um ábyrga spilun og spilareglur Lengjunnar nefna 150.000 krónur sem efri mörk á dag; eldri texti undir „Almennar reglur“ á leiksíðu Lengjunnar nefnir enn 100.000 krónur. Athugaðu gildandi tölu þegar þú setur mörkin.
• Undir „Mínar síður“ getur þú séð hve oft þú spilar, hvenær og fyrir hvaða upphæð.
• Yngri en 18 ára mega ekki spila, hvorki á netinu né á sölustöðum.

Síðan segir ekki hvernig lokun er aflétt eða hvort biðtími gildi. Ef það skiptir þig máli, spurðu Getspá í síma 580 2500 áður en þú velur tímabil, og veldu frekar lengra en styttra.

Spilakassar: engin útilokun

Tveir aðilar reka spilakassa á Íslandi: Happdrætti Háskóla Íslands (Gullnáman, í börum, söluturnum og spilasölum) og Íslandsspil (söfnunarkassar í sjoppum, verslunum, spilasölum og börum, í eigu Rauða krossins og Landsbjargar). Hvorugur býður sjálfsútilokun, skráningu eða mörk. Það sem gildir er 18 ára aldurstakmark, sem staðir miða oft við 20 ár, bann við lánum, bæklingar og tilvísun á abyrgspilun.is.

Rannsóknin frá 2023 sýndi að spilakassar eru ein þriggja tegunda spila sem tengjast spilavanda á Íslandi. Ef kassarnir eru þinn vandi er hindrunin hjá þér sjálfri/sjálfum: forðastu staðina, hafðu ekki reiðufé á þér, og segðu einhverjum sem þú treystir hvað þú ert að forðast. Lokunarforrit og bankalokun ná ekki til kassa.

Erlendar vefsíður: hvað segja lögin?

Samkvæmt lögum um happdrætti nr. 38/2005 er óheimilt að reka happdrætti þar sem spilað er um peninga nema samkvæmt sérstakri lagaheimild. Sex félög hafa slíka heimild. Enginn erlendur netspilavítis- eða veðmálarekstur hefur leyfi á Íslandi, og ekkert leyfiskerfi er til fyrir slíka starfsemi. Dómsmálaráðherra hefur sagt að erlend veðmálastarfsemi sem beinist að Íslendingum sé ólögmæt, og starfshópur ráðuneytisins staðfesti í skýrslu sinni 2022 að ekkert eftirlit sé með þeim hluta starfseminnar.

Það skiptir máli fyrir þig af þremur ástæðum:

• Refsiákvæðin í 11. gr. happdrættislaga beinast að þeim sem reka slíka starfsemi hér á landi og að þeim sem auglýsa eða kynna hana, óháð því hvort hún er rekin hérlendis eða erlendis. Samkvæmt samantekt starfshóps ráðuneytisins beinast ákvæði hegningarlaga að þeim sem stunda fjárhættuspil í atvinnuskyni, koma öðrum til þátttöku eða hýsa spil gegn tekjum; venjuleg þátttaka einstaklings er ekki nefnd þar sérstaklega.
• Engin lokun er á erlendum síðum, hvorki með DNS, IP-tölum né greiðslumiðlun. Starfshópurinn ræddi slíkar lokanir en náði ekki samstöðu.
• Engin íslensk sjálfsútilokun nær til þeirra. Lokun hjá Getspá breytir engu um erlendar síður.

Getur bankinn lokað fyrir fjárhættuspil?

Í október 2026 fundum við enga sérstaka lokun fyrir fjárhættuspil í kortastillingum Landsbankans eða Arion banka. Indó kynnti í júní 2024 valfrjálsa lokun á fjárhættuspil í kortastillingum appsins: debetkortið virkar þá ekki á veðmála- og spilasíðum, og til að aflétta lokuninni þarf að hafa samband við indó og bíða í 48 klukkustundir. Athugaðu í appinu hvort lokunin er enn í boði. Í febrúar 2025 kom fram í fjölmiðlum að Íslandsbanki hefði lokað fyrir kortagreiðslur á veðmálasíðum hjá viðskiptavinum yngri en 18 ára.

Ein almenn lokun sem bankarnir bjóða getur samt virkað sem hindrun ef þú spilar á erlendum síðum: að loka fyrir netverslun með kortinu. Hjá Landsbankanum er stillingin í appinu undir öryggisstillingum korta. Lokun fyrir kortanotkun erlendis dugar ekki: Landsbankinn tekur fram að kortið virki áfram á netinu þótt lokað sé fyrir notkun erlendis, og að áfram sé hægt að versla á netinu með síma og úri þótt lokað sé fyrir netverslun. Spurðu bankann þinn hvað hann býður, og biddu um lokun sem þú getur ekki aflétt sjálf/ur á svipstundu.

Lokunarforrit

Lokunarforrit loka á spilasíður og -öpp í símanum og tölvunni. BetBlocker er ókeypis og rekið af góðgerðarsamtökum; þú velur tímabil frá sólarhring upp í fimm ár og getur ekki aflétt lokuninni fyrr en það rennur út. Önnur lokunarforrit eru til gegn gjaldi. Síminn býður foreldrum síu sem heitir Netvari og lokar meðal annars á veðmálasíður; Getspá bendir á hana.

Ekkert forrit er fullkomið. Það lokar ekki á kassa í sjoppunni og ekki á tæki sem þú átt ekki. Það dregur úr freistingunni, sem er oft nóg til að komast yfir erfiðasta kaflann.

Hvernig set ég upp hindranir sem halda?

Ein hindrun dugar sjaldan ein og sér. Það sem virkar er að leggja þær hverja ofan á aðra:

1. Lokaðu spilareikningnum hjá Getspá og Lengjunni í þrjú ár.
2. Settu BetBlocker í símann og tölvuna, með löngu tímabili.
3. Lokaðu fyrir netverslun með kortinu hjá bankanum, eða veldu lokun á fjárhættuspil ef bankinn þinn býður hana (indó).
4. Fáðu einhvern sem þú treystir til að halda utan um kortið eða fara með þér í bankann.
5. Pantaðu viðtal hjá SÁÁ í síma 530 7600. Meðferðin er gjaldfrjáls.

Þá þarf margar ákvarðanir og mörg skref til að byrja aftur, og það er einmitt það sem gefur þér tíma.

Get ég lokað á einhvern annan?

Nei. Á Íslandi er engin leið fyrir aðstandanda að útiloka annan fullorðinn einstakling. Aðeins eigandi spilareiknings getur lokað honum. Það sem þú getur gert er að verja þína eigin peninga og bjóða hjálp. Meira á síðunni fyrir aðstandendur.

Sjálfsútilokun í öðrum löndum

Ef þú býrð eða spilar í öðru landi gilda aðrar reglur. Svíþjóð, Danmörk, Þýskaland og Bretland hafa miðlægar skrár sem loka á öll leyfisskyld fyrirtæki í einu; Noregur og Finnland byggjast á lokun hjá einstökum fyrirtækjum, líkt og Ísland. Samanburðurinn er hér að neðan, og síður á hverju tungumáli lýsa hverju kerfi fyrir sig.